Cẩm nang về lụa

Lụa Hoa: Chất Liệu Sang Trọng, Quyền Uy Của Triều Đình

328

Chiếc quạt bình thường trong “Diên hy công lược” không hề tầm thường khi 1cm lụa có giá tận 3 chỉ vàng. Mọi kỹ thuật và thành phẩm cuối cùng đều bắt nguồn từ hai chữ: Lụa hoa

Tinh Hoa Nghệ Thuật Lụa Của Truyền Thống Phương Đông

Còn nhớ, nghề dệt lụa xuất hiện đầu tiên ở Trung Quốc từ rất sớm khoảng năm 6000 trước công nguyên. Ban đầu, chỉ có vua mới được dùng hoặc ban tặng cho người khác. Nghề dệt lụa ra đời và không ngừng trưởng thành qua bàn tay và trí óc của các nghệ nhân nuôi nấng. Cũng từ đó mà kỹ thuật dệt Lụa hoa ra đời, nó đã được áp dụng với rất nhiều đồ dùng và đồ trang sức.

Kỹ thuật dệt Lụa hoa xuất hiện từ thời nhà Đường (618 – 907), lần đầu tiên được sử dụng rộng rãi vào thời nhà Nam Tống (1127 – 1279), trở nên phổ biến trong thời nhà Minh (1368 – 1644) và phát triển mạnh cho đến cuối triều đại nhà Thanh (1912). Các loại vải lụa được dệt trong thời nhà Đường chủ yếu là làm hàng hóa, phong cách dệt vải cũng ảnh hưởng khá lớn bởi phương Tây. 

Kỹ thuật dệt Lụa hoa của thời Tống phát triển mạnh hơn thời nhà Đường, hơn nữa nó còn nâng cao chất lượng nghệ thuật của vải lụa lên đỉnh cao. Dệt Lụa hoa “gặp” Tống đại như là cuộc gặp gỡ định mệnh, mang nó từ những sản phẩm thực dụng bước vào điện đường hoàng cung nghệ thuật.

Hình ảnh: Lụa hoa truyền thống

Dệt Lụa hoa là một tinh hoa nghệ thuật lụa của truyền thống phương Đông, đây là một loại trang sức vải lụa được dệt bằng cách đan những sợi ngang sợi dọc lại cùng nhau. Bởi đây là một nghề thủ công tiêu hao rất nhiều thời gian cùng sức lực, nên số lượng thợ thủ công là không nhiều và chi phí lại rất cao. Loại vải được dệt hoa là loại hàng dệt được bắt đầu từ thời nhà Tống Nguyên, chuyên dụng trong hoàng cung, những người dân thường hiếm khi nhìn thấy nó. 

Sau triều đại nhà Đường và nhà Tống, dệt lụa hoa vẫn không ngừng phát triển. Nó được sử dụng để dệt các tác phẩm thư họa hay đồ dùng tôn giáo, trang sức cho quần áo hay trang sức cho các đồ dùng thường ngày, hiện nay được lưu truyền xuống rất nhiều các kiệt tác tinh túy khác.

Lụa Hoa – Giá Trị Đến Từ Những Kỹ Thuật Kỳ Công

Được dệt trên máy truyền thống, với công thức dệt cải tiến trên nền sợi dọc tơ tằm dùng sợi to, mật độ dày tạo cùng với kỹ thuật dệt tay quý giá xưa nay nên những tấm lụa với độ dày dặn rất chắc chắn nhưng vẫn rất rủ và mềm mại. Do vậy, sản phẩm lụa hoa không xảy ra hiện tượng dạt vải hay rạn vải trong quá trình sử dụng.

Trong cung đình Thanh triều, lụa dệt hoa được tìm thấy trong các bức tranh lụa, đồ trang trí hay y phục. Bởi vì niên đại này cách không quá xa nên những sản phẩm lụa dệt nhà Thanh được bảo tồn nguyên vẹn.

Hình ảnh: Kỹ thuật dệt Lụa hoa

Đời Thanh kế thừa kỹ thuật dệt thời Minh, và tiếp tục phát triển dựa theo cơ sở đó. Khi những hàng lụa dệt được phát triển đến đỉnh điểm, dần dần trở thành thứ tú, là một nghệ thuật tổng hợp cho hội họa cùng thư pháp.

Hoàng đế Thanh triều đối với nghệ thuật thư họa một lòng yêu mến, vì thế mà hội họa dệt lụa hoa được phát triển khá toàn diện, ngoài đề tài về phục trang, quạt, chủ đề tôn giáo, dệt lụa hoa còn được sử dụng trong các đồ dùng thường nhật mà vẫn tinh tế mỹ diệu phi thường. Chưa cần sử dụng kỹ thuật thêu thùa, các hoạ tiết tinh xảo xuất hiện trên đó chỉ thông qua công đoạn dệt mà thôi. Kỹ thuật dệt công phu này được gọi là “Kesi”, tức là “những sợi chỉ đan kết vào nhau”. 

Hình ảnh: Một nghệ nhân đang chuẩn bị dệt Lụa hoa

Nếu như dệt gấm sử dụng kỹ thuật dệt sợi ngang liên tiếp thì dệt Kesi lại tốn rất nhiều thời gian và đòi hỏi sự kỳ công. Mỗi hoạ tiết có một màu sắc khác nhau thì người thợ phải thay một cuộn chỉ và một con thoi dệt. Đã vậy, tất cả đều làm thủ công nên có khi trong một ngày chỉ dệt được… 2cm. Một chiếc khăn tay sẽ tốn hơn một tháng và một tấm lụa lớn thì có khi mất tới hàng tháng trời. Nghề dệt này gắn liền với làng nghề ở vùng hạ lưu sông Dương Tử, thành phố Tô Châu. Nhờ kỹ thuật kỳ công, chất liệu nhẹ nhàng và hoa văn tinh tế, hoàng cung Trung Quốc thời xưa tìm đến những sản phẩm lụa hoa từ vùng này.

Đặc Phẩm Từ Lụa Hoa

Lụa hoa được ngưỡng mộ vì sự nhẹ nhàng của chất liệu và sự tinh tế, phức tạp trong hoa văn. Những người mặc đều là những người quyền quý, vì thế mà việc chế tạo trang phục phải là tinh xảo nhất. Bên cạnh gấm vóc lụa là, chắc chắn kỹ thuật dệt lụa hoa là không thể thiếu. Trang phục của cung đình thường chỉ trang phục của hoàng đế, hậu phi, hoàng tử, hoàng tôn và vương công đại thần mới được dùng chất liệu lụa hoa quý giá này.

Theo ghi chép lại, long bào của Hoàng đế thời đó tốn 390 ngày công, kỹ thuật chế tạo do nội vụ phỉ phụ trách, toàn bộ quá trình được phân công rất tỉ mỉ, quản lý sắp xếp có thứ tự, đòi hỏi số lượng lớn về công nhân. Theo “Nội vụ phủ tấu tiêu đương” và Hồ sơ của Nội Vụ phủ, hoàng đế nhiều lần yêu cầu khi dệt Lụa hoa cần phải “ngang dọc phải đan thích hợp, dài ngắn phù hợp thích, hoa dạng tinh xảo, màu sắc tươi sáng”. Nếu như chất lượng không đủ tiêu chuẩn, bắt buộc phải làm lại, phạt bổng lộc hoặc roi đòn. 

Bên cạnh triều phục, còn một đặc phẩm khác đến từ kỹ thuật dệt Lụa hoa này. Trong các bộ phim cổ trang Trung Quốc, từ Hoàng hậu tới phi tần hay các tiểu thư khuê các đều mang theo mình một chiếc quạt lụa nhỏ có hoạ tiết tinh tế. Mỗi chiếc có một kiểu dáng, kích thước khác nhau nhưng nhìn chung đều góp phần toát lên phong thái của chủ nhân.

Hình ảnh: Quạt Lụa hoa trong phim “Diên hi công lược”

Cây quạt tròn vốn luôn là mặc khách văn nhân, một vật chung tình yểu điệu thục nữ. Quạt lụa tròn được đánh giá rất cao về tính nghệ thuật. Rất nhiều quạt lụa với kỹ thuật cao này xây dựng nên một kết cấu bố cục hoa văn rất đẹp mắt, tạo nên cảm giác lập thể rõ nét. Những chủ đề được khai thác đều là những bức tranh lụa phổ biến hay những họa tiết phổ biến trong cố sự điển tích. Vì thế giá trị thưởng thức rất lớn, nó hoàn toàn có thể đứng ngang hàng với tranh lụa.

Xem thêm: Tìm Hiểu Về Tranh Lụa Việt Nam – Tuyệt Tác Đến Từ Lụa Tơ Tằm

Để làm ra 2cm Lụa hoa đã là cả một “bầu trời công sức”, vậy thì với một mảnh vải Lụa hoa với kích thước lớn hơn thì phải đầu tư bao nhiêu giá trị mới đủ? Dù giá thành có đắt đỏ đến bao nhiêu thì những con số ấy vẫn không để nào đáng được với những tâm huyết từ bàn tay và trí óc của người nghệ nhân làm nên loại vải cao quý và quyền lực kia.

KIỀU MẠCH

Bình luận của bạn

*

*