Tin tức ngành lụa

Câu chuyện lụa Việt

Hơi Thở Của Chất Liệu Truyền Thống Giữa Đời Sống Hiện Đại

277

Nghề May Mặc Truyền Thống Của Người Việt

Vải lụa không đơn thuần là chất liệu sử dụng trong trang phục của người Việt mà còn là một sản phẩm văn hóa bản địa đậm nét Việt Nam. Được phát hiện từ rất lâu trước đây nên mỗi một món đồ được làm từ lụa đều mang trong mình dấu ấn lịch sử độc đáo. Đây là loại vải mềm mịn, mỏng nhẹ được dệt từ các sợi tơ tự nhiên. Các sợi tơ đó được lấy từ quá trình tạo kén của con tằm. Chính vì thế mà mỗi chúng ta phải nhận định một cách rõ ràng: “Lụa Việt nhất định phải là lụa tơ tằm 100% và không pha thêm bất kỳ chất liệu nào khác.” Nhờ vào cấu trúc dạng lăng kính tam giác, lụa có thể phản chiếu ánh sáng chiếu vào nó với nhiều góc độ khác nhau tạo nên vẻ óng ánh đặc trưng rất dễ nhận biết.

Hình ảnh: Sự óng ánh làm mê đắm lòng người

Theo sử sách xưa ghi chép lại, nghề ươm tơ dệt lụa đã có từ rất lâu đời và đã từng phát triển thịnh vượng tại nhiều làng quê Việt Nam. Tuy nhiên, trải qua thời gian dưới sức ép của các loại chất liệu mới áp dụng khoa học công nghệ hiện đại, nghề dệt lụa dần mai một, những vườn dâu xanh mướt cũng thưa dần và thanh âm khung cửi cũng suýt nữa rơi vào quên lãng. Tốc độ phát triển của các làng nghề dệt lụa truyền thống Việt Nam xưa như: Vạn phúc (Hà Nội), Duy Xuyên (Quảng Nam), Nha Xá (Hà Nam), Tân Châu (An Giang)… cũng theo đó mà chậm lại, khó khăn chồng chất khó khăn.

Tuy nhiên, trong khoảng 5-7 năm trở lại đây, khi giá tơ lụa trên thế giới tăng lên, ngành dâu tằm tơ trong nước cũng có những bước phục hồi và phát triển. Ngoài “thủ phủ” dâu tằm tơ Lâm Đồng thì nghề trồng dâu nuôi tằm cũng phát triển trở lại tại nhiều tỉnh khác như: Kon Tum, Đắk Nông, Phú Thọ, Thái Bình, Lào Cai, Sơn La,… Điều đáng mừng là nghề dâu tằm tơ đã mang lại cho bà con miền núi các tỉnh Lào Cai, Sơn La nguồn thu nhập khá tốt.

Hình ảnh: Khăn thổ cẩm với những hoa văn độc đáo 

Ngoài vải lụa thì thổ cẩm cũng là một trong số những loại vải đặc biệt nổi tiếng khắp thế giới của Việt  Nam. Đây là một loại vải dệt thủ công với các họa tiết xen lẫn và nổi lên trên bề mặt vải. Những hoa văn này đặc trưng và tương phản về đường nét, màu sắc, tạo ấn tượng mạnh ngay trong lần đầu nhìn thấy… Dệt thổ cẩm cũng là một nghề truyền thống đã có từ rất lâu đời tại Việt Nam, là một nét đặc trưng văn hoá của các dân tộc thiểu số mà cho đến nay không chỉ du khách trong nước mà các các du khách quốc tế cũng thường chọn nó làm quà lưu niệm khi đến Việt Nam.

Nguyên liệu chính được sử dụng để dệt nên những thước thổ cẩm độc đáo này là bông vải. Bông vải thu hoạch theo mùa được đánh tơi xốp rồi kéo thành sợi. Trải qua rất nhiều công đoạn thủ công như luộc, ủ, giặt, nhuộm… thì sợi sẽ trở nên mịn và chắc chắn hơn. Sợi thành phẩm sẽ được mang đi để dệt váy, áo, tất, khăn…

Đối với người dân tộc thiểu số giản dị này, trang phục – bên cạnh yếu tố làm đẹp, nó còn thể hiện tín ngưỡng, phong tục, tập quán. Muốn biết được chi tiết bạn sẽ phải tìm hiểu cặn kẽ về hoa văn, màu sắc của chúng. Bởi mỗi một dân tộc đều có hoa văn trang trí khác nhau và thông thường ta dựa vào các đặc điểm đó có thể phân biệt dễ dàng hơn.

Những năm tháng trước đây, sản phẩm thổ cẩm được tạo ra chủ yếu nhằm đáp ứng cho nhu cầu trong gia đình hay làm của hồi môn cho con gái khi về nhà chồng và đặc biệt là để trao đổi hàng hoá. Nhưng ngày nay, thổ cẩm còn là quà tặng ý nghĩa đối với du khách thập phương, là món quà nghĩa tình dành cho những người con xa xứ.

Hình ảnh: Thổ cẩm thêu tay độc đáo, tỉ mỉ

Nơi Bảo Tồn Nét Đẹp Đời Sống Lao Động & Văn Hóa Xứ Quảng

Là vùng đất đa dạng về tự nhiên, có bờ biển dài, đồng bằng tương đối rộng, rừng núi bạt ngàn… lại là nơi giao lưu, hội tụ của nhiều nền văn hóa. Bên cạnh nghề nông lúa nước là chủ đạo thì các ngành nghề thủ công cũng được quan tâm và phát triển dần từ đó hình thành các làng nghề nổi tiếng như hiện nay. Một trong những nghề thủ công truyền thống tạo nên diện mạo cho vùng đất Quảng Nam là nghề trồng dâu, nuôi tằm, dệt lụa. 

Xứ Quảng từng được coi là “thánh địa” của nghề dệt lụa với những vùng đất có nghề nuôi tằm dệt lụa rất phát triển như: Điện Bàn, Duy Xuyên, Đại Lộc, Thăng Bình và làng lụa Hội An (thành phố Hội An) với truyền thống hơn 300 năm. Đặc biệt, đô thị cổ Hội An trước đây từng là thương cảng nổi tiếng sầm uất một thời, và một trong những mặt hàng được giao dịch nhiều nhất khi đó chính là lụa tơ tằm. Sau sự suy tàn của thương cảng Hội An thì cái nghề trồng dâu, nuôi tằm, dệt lụa cũng bị ảnh hưởng theo thậm chí có khả năng bị mai một. 

Hình ảnh: Chạnh lòng khi chứng kiến những lớp bụi dày trên khung dệt 

Không đơn thuần còn là nguy cơ nữa khi mà một số làng nghề cùng với kỹ thuật dệt đặc biệt đã không còn ai kế tục. Nhận thức vấn đề cấp bách nếu không hành động thì Việt Nam thực sự sẽ mất đi một nghề thủ công truyền thống độc đáo. Từ tháng 8/2012, Công ty Cổ Phần Tơ lụa Quảng Nam đã đầu tư khởi công xây dựng dự án Làng lụa Hội An vừa để khôi phục một làng nghề, vừa trở thành điểm tham quan du lịch hấp dẫn.

Nằm cách Phố cổ Hội An gần 1km, Làng lụa Hội An không chỉ là nơi cung cấp các sản phẩm tơ lụa từ phương thức dệt lụa truyền thống mà còn là nơi lưu giữ, phát huy những giá trị tinh hoa của làng nghề truyền thống ở phố Hội. Sở hữu không gian lưu giữ, tái tạo nghề trồng dâu, nuôi tằm, se tơ dệt lụa, làng lụa Hội An thường được ví von như bảo tàng sống của nghề dệt lụa truyền thống ở đất Quảng. Nơi đây từ khi hoàn thiện và mở cửa tham quan đã thực sự trở thành điểm du lịch thú vị, đáp ứng nhu cầu tìm hiểu lịch sử, văn hóa nghề truyền thống và trang phục tơ lụa Hội An xưa. Đồng thời, chính điều này cũng thôi thúc nhiều gia đình tại Hội An quay trở về với nghề dệt lụa truyền thống của cha ông, góp sức hồi sinh làng nghề với hơn 2.000 khung dệt của 200 hộ dân. Thêm vào đó, đây còn lưu giữ các nguồn gen quý về dâu tằm và giống tằm khá đa dạng.

Hình ảnh: Làng lụa Hội An

Đến nay, sau hơn 7 năm mở cửa, làng lụa Hội An đã đón hàng triệu lượt du khách trong và ngoài nước. Việc kết hợp phát triển du lịch sinh thái đã góp phần bảo tồn làng nghề – bảo tồn một nét đẹp truyền thống trong đời sống lao động và văn hóa xứ Quảng.

Làng Lụa Hội An là đại diện duy nhất của Việt Nam là thành viên sáng lập của Hiệp hội Tơ lụa thế giới và tơ lụa châu Á. Thật đáng tự hào phải không nào.

Nỗ Lực Để Thế Giới Biết Đến Nhiều Hơn Về Chất Liệu Truyền Thống Việt

Hướng đến xây dựng Làng lụa Hội An trở thành “điểm dừng chân”, trở thành trung tâm thương mại phân phối tơ lụa của cả nước. Từ đó, tạo nền tảng để phục hồi lại các làng nghề truyền thống khác ở Quảng Nam nói riêng và nghề ươm tơ dệt lụa-thổ cẩm truyền thống của Việt Nam nói chung, UBND thành phố Hội An phối hợp với Công ty CP Tơ lụa Quảng Nam tổ chức Festival Văn hóa tơ lụa, thổ cẩm Việt Nam-thế giới lần thứ V năm 2019. 

Dự kiến sẽ có 17 thành viên của Hiệp hội Tơ lụa thế giới như Italy, Pháp, Trung Quốc, Nhật Bản, Ấn Độ, Thái Lan, Campuchia… tham gia sự kiện. Bên cạnh đó, còn có sự góp mặt của nhiều doanh nghiệp sản xuất tơ lụa hàng đầu Việt Nam và các làng nghề tơ lụa, thổ cẩm nổi tiếng như: Cơ Tu (Quảng Nam, Đà Nẵng), Chăm (Ninh Thuận), Khơme (An Giang), H’mông (Hà Giang), Nha Xá (Hà Nam), làng dệt đũi Nam Cao (Thái Bình), Tân Châu…

Hình ảnh: Đại diện đến từ Nhật Bản của Hiệp hội Tơ lụa thế giới

Điểm nhấn của Festival là 80 nghệ nhân đến từ nhiều vùng, miền trong cả nước trình diễn kỹ thuật dệt, nhuộm truyền thống giới thiệu thổ cẩm Hà Giang, nghệ thuật dệt Khơme (An Giang), thổ cẩm Cơ Tu (Quảng Nam, Đà Nẵng), tơ sen độc đáo của nghệ nhân ưu tú Phan Thị Thuận… 

Ngoài ra, còn có nhiều hoạt động phong phú khác như hội thảo khoa học Ứng dụng khoa học-công nghệ trong sản xuất dâu tằm, tơ lụa và văn hóa tơ lụa trong đời sống hiện đại; lễ dâng hương Bà chúa Tằm tang; khu trưng bày sản phẩm lụa và thổ cẩm Việt Nam; giao lưu trao đổi kinh nghiệm về sản xuất tơ lụa-thổ cẩm; tour tham quan, thưởng ngoạn các làng nghề tơ lụa truyền thống và trình diễn thời trang-nghệ thuật thực cảnh văn hóa tơ lụa.

Bên cạnh tôn vinh, quảng bá nghề ươm tơ, dệt lụa, dệt thổ cẩm truyền thống của Việt Nam, Festival Văn hóa tơ lụa, thổ cẩm Việt Nam-thế giới lần thứ V năm 2019 còn nhằm kết nối, tìm kiếm thị trường, từng bước rút ngắn khoảng cách của sản phẩm tơ lụa, thổ cẩm Việt Nam với thị trường thời trang quốc tế

Vân Hạ   

Theo TTXVN

Bình luận của bạn

*

*